Jak zmienia si\u0119 spojrzenie na psychologi\u0119 po ponad 40 latach pracy naukowej i dydaktycznej? Dr hab. Bo\u017cena Janda-D\u0119bek przez dekady bada\u0142a r\u00f3\u017cne aspekty ludzkiego funkcjonowania, pracowa\u0142a ze studentami i rozwija\u0142a kolejne zainteresowania badawcze \u2013 od proces\u00f3w poznawczych po psychologi\u0119 \u015brodowiskow\u0105. <\/p>\n\n\n\n
O swoim wieloletnim do\u015bwiadczeniu, zmieniaj\u0105cych si\u0119 zainteresowaniach badawczych oraz spojrzeniu na kondycj\u0119 wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka dr hab. Bo\u017cena Janda-D\u0119bek opowiada w rozmowie, do kt\u00f3rej lektury serdecznie zapraszamy<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Tak naprawd\u0119 po zdaniu matury chcia\u0142am studiowa\u0107 archeologi\u0119 \u015br\u00f3dziemnomorsk\u0105, poniewa\u017c kiedy by\u0142am nastolatk\u0105, bardzo interesowa\u0142am si\u0119 kultur\u0105 antyczn\u0105. W moim liceum (IX LO we Wroc\u0142awiu) sko\u0144czy\u0142am klas\u0119 z obowi\u0105zkow\u0105 \u0142acin\u0105 oraz staro\u017cytn\u0105 grek\u0105<\/strong>. Czytywa\u0142am ka\u017cd\u0105 literatur\u0119 dotycz\u0105c\u0105 \u015bwiata antycznego (m.in. \u201e\u017bywoty Cezar\u00f3w\u201d Swetoniusza), by\u0142am pewna, \u017ce b\u0119d\u0119 archeologiem<\/strong> lub chocia\u017c filologiem klasycznym.<\/p>\n\n\n\n Kierunek archeologia \u015br\u00f3dziemnomorska by\u0142 w\u00f3wczas tylko na Uniwersytecie Warszawskim i moi rodzice nie wyrazili zgody na m\u00f3j wyjazd do Warszawy. I tak zosta\u0142a mi tylko filologia klasyczna na UWr. Ale pewnego s\u0142onecznego, upalnego dnia, id\u0105c ko\u0142o Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego, pomy\u015bla\u0142am, \u017ce mo\u017ce \u2013 zamiast siedzie\u0107 w \u201estarociach\u201d \u2013, b\u0119d\u0119 pracowa\u0107 z lud\u017ami, zamiast wy\u0142\u0105cznie z ksi\u0105\u017ckami<\/strong>. W ten spos\u00f3b trafi\u0142am na studia psychologiczne na UWr. Ale do dzisiaj uwa\u017cnie \u015bledz\u0119 odkrycia archeologiczne \u2013 ta tematyka jest mi zawsze bardzo bliska.<\/p>\n\n\n\n Bezpo\u015brednio po studiach psychologicznych chcia\u0142am pracowa\u0107 z lud\u017ami, kt\u00f3rzy maj\u0105 problemy. Dlatego podj\u0119\u0142am prac\u0119 w Szpitalu Psychiatrycznym we Wroc\u0142awiu. Tam, po bardzo intensywnej pracy zwi\u0105zanej z praktyczn\u0105 nauk\u0105 zawodu psychologa klinicznego (m.in. diagnostyk\u0105, opiniowaniem pacjent\u00f3w, dy\u017curami w Telefonie Zaufania), nauczy\u0142am si\u0119 by\u0107 psychologiem praktykiem<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Po roku mojej pracy w szpitalu zaproponowano mi prac\u0119 asystenta w Instytucie Psychologii UWr. I tam, b\u0119d\u0105c najpierw w Zak\u0142adzie Psychologii Klinicznej, zrobi\u0142am doktorat pod kierunkiem prof. M. Kulczyckiego, a potem zacz\u0119\u0142am si\u0119 interesowa\u0107 innymi zagadnieniami w psychologii, m.in. psychologi\u0105 proces\u00f3w poznawczych, komunikacj\u0105 niewerbaln\u0105 (wraz z prof. A. Kuczy\u0144sk\u0105 uda\u0142o si\u0119 nam wprowadzi\u0107 pierwsze na wydzia\u0142ach psychologii warsztaty z komunikacji niewerbalnej). Po kolokwium habilitacyjnym zainteresowa\u0142am si\u0119 tak\u017ce psychologicznymi problemami zwi\u0105zanymi z tendencj\u0105 do k\u0142amstwa u ludzi<\/strong>, a kolejn\u0105 moj\u0105 pasj\u0105 by\u0142a problematyka zwi\u0105zana z psychologi\u0105 \u015brodowiskow\u0105.<\/p>\n\n\n\n Oczywistym moim zainteresowaniem jest dzisiejsza kondycja psychologiczna cz\u0142owieka w bardzo dynamicznie rozwijaj\u0105cej si\u0119 rzeczywisto\u015bci<\/strong>. Bardzo interesuj\u0105 mnie zagadnienia zwi\u0105zane z wp\u0142ywem technologii cyfrowych na funkcjonowanie ludzi. Ciekawi mnie, w jaki spos\u00f3b technologie AI zmieniaj\u0105 \u015bwiat i ludzi, czy AI ma szans\u0119 na bycie \u201e\u015bwiadomym bytem\u201d (moim zdaniem na pewno nie).<\/p>\n\n\n\n Jestem tak\u017ce ciekawa, jak dzisiaj wygl\u0105da\u0142yby moje badania nad Koncepcj\u0105 Umowy Spo\u0142ecznej L. Cosmides i J. Tooby\u2019ego. Ciekawi mnie r\u00f3wnie\u017c, czy ludzie poddani presji polityk\u00f3w s\u0105 mniej odporni na k\u0142amstwo<\/strong>. I w ko\u0144cu \u2013 czy dzisiaj ludzie s\u0105 bardziej sk\u0142onni dba\u0107 o swoje miejsce zamieszkania ni\u017c dziesi\u0119\u0107 lat temu oraz jakie czynniki psychologiczne mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na t\u0119 dba\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n Najpierw ciekawo\u015bci \u015bwiata. Wszystkich otaczaj\u0105cych nas zjawisk i zachowa\u0144 ludzi<\/strong>. Porz\u0105dku w my\u015bleniu i projektowaniu bada\u0144, spokojnych, pozbawionych jakichkolwiek ideologii rozwa\u017ca\u0144 nad natur\u0105 cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n Z kilku, ale chyba najbardziej z bada\u0144 nad weryfikacj\u0105 Koncepcji Umowy Spo\u0142ecznej L. Cosmides i J. Tooby\u2019ego<\/strong> oraz koncepcji dystansu psychologicznego.<\/p>\n\n\n\n Szczeg\u00f3lnie istotnym problemem dzisiaj jest dla mnie uwik\u0142anie wsp\u00f3\u0142czesnych ludzi w technologie IT<\/strong>. Tworz\u0105 one z\u0142udn\u0105 nadziej\u0119, \u017ce m.in. bycie w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych jest szans\u0105 na wyr\u00f3\u017cnienie si\u0119, zdobycie przyja\u017ani, zainteresowanie innych, tymczasem s\u0105 najcz\u0119\u015bciej przyczyn\u0105 dojmuj\u0105cej samotno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Nie ma tu recepty, ale na pewno ciekawo\u015b\u0107 \u015bwiata i innych ludzi jest niezwykle wa\u017cna, podobnie jak uwa\u017cno\u015b\u0107 na uczucia innych<\/strong>. A je\u017celi chodzi o kompetencje intelektualne, otwarto\u015b\u0107: na wszystkie zjawiska, na to, co by\u0142o, i na to, co jest. Analiza wszelkich zjawisk \u2013 spo\u0142ecznych, kulturowych, a tak\u017ce politycznych \u2013 oraz otwarto\u015b\u0107 poznawcza, pozbycie si\u0119 \u201esk\u0105pstwa poznawczego\u201d<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Studenci psychologii musz\u0105 poznawa\u0107 tzw. \u201enormalne \u017cycie\u201d. Powinny interesowa\u0107 si\u0119 badaniami podstawowymi, ale musz\u0105 wiedzie\u0107, jakie s\u0105 problemy tzw. normalnych ludzi<\/strong> oraz tych, kt\u00f3rzy maj\u0105 problemy z rzeczywisto\u015bci\u0105 we wszelkich jej wymiarach.<\/p>\n\n\n\n Musz\u0105 tak\u017ce opiera\u0107 si\u0119 w swoich obserwacjach, diagnozach i opiniach na badaniach naukowych.<\/strong> Bez rzetelnych bada\u0144 podstawowych w psychologii trudno jest pozna\u0107 i zrozumie\u0107 tak naprawd\u0119 istot\u0119 problem\u00f3w, z jakimi zg\u0142aszaj\u0105 si\u0119 pacjenci i klienci do psychologa praktyka.<\/p>\n\n\n\nJak wygl\u0105da\u0142a Pani droga zawodowa i co sprawi\u0142o, \u017ce zainteresowa\u0142a si\u0119 Pani w\u0142a\u015bnie t\u0105 dziedzin\u0105? Czy by\u0142 moment, kt\u00f3ry mia\u0142 na to szczeg\u00f3lny wp\u0142yw?<\/h3>\n\n\n\n
Jakimi zagadnieniami zajmuje si\u0119 Pani obecnie i kt\u00f3re z nich uwa\u017ca za najbardziej fascynuj\u0105ce?<\/h3>\n\n\n\n
Czego studenci mog\u0105 nauczy\u0107 si\u0119 dzi\u0119ki Pani do\u015bwiadczeniu?<\/h3>\n\n\n\n
Z jakiego projektu, badania lub publikacji jest Pani najbardziej dumna w swojej dzia\u0142alno\u015bci i dlaczego?<\/h3>\n\n\n\n
Jakie wyzwania wyst\u0119puj\u0105 obecnie w Pani dziedzinie i kt\u00f3re z nich uwa\u017ca Pani za szczeg\u00f3lnie istotne?<\/h3>\n\n\n\n
Jakie kompetencje lub spos\u00f3b my\u015blenia s\u0105 dzi\u015b, Pani zdaniem, szczeg\u00f3lnie wa\u017cne dla os\u00f3b rozwijaj\u0105cych si\u0119 w tej dziedzinie?<\/h3>\n\n\n\n
Dlaczego po\u0142\u0105czenie praktyki zawodowej z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 naukow\u0105 jest wa\u017cne dla student\u00f3w?<\/h3>\n\n\n\n
Co poza dzia\u0142alno\u015bci\u0105 naukow\u0105 lub zawodow\u0105 inspiruje Pani\u0105 na co dzie\u0144?<\/h3>\n\n\n\n