Cyberprzestępczość i Analiza Kryminalna w Środowisku Zagrożeń Hybrydowych

Zjazd 1 – Mapa hybrydowych zagrożeń. Od ulicy do cyberprzestrzeni?

Pierwszy zjazd wprowadza słuchaczy w złożony krajobraz współczesnych zagrożeń hybrydowych – od klasycznej przestępczości zorganizowanej, przez cyberprzestępczość i przestępczość ekonomiczną, aż po terroryzm oraz wojnę informacyjno-kognitywną. Omawiane są definicje i typologie zagrożeń, a także ewolucja modeli grup przestępczych: od tradycyjnych, hierarchicznych struktur po elastyczne sieci i „platformowe” formy działania. Szczegółowo analizowane jest środowisko operacyjne, w którym funkcjonują współczesne organy ścigania. Słuchacze poznają podstawy myślenia analitycznego, koniecznego do zrozumienia i budowy sprawy od pierwszych sygnałów po kompleksowy obraz zagrożenia.

Zjazd 2 – Anatomia przestępczości zorganizowanej: sprawa, śledztwo i operacja

Drugi zjazd koncentruje się na „anatomii” przestępczości zorganizowanej, ukazując współczesne wyzwania związane z nielegalną migracją, handlem ludźmi, narkotykami, wyrobami akcyzowymi i innymi formami działalności grup przestępczych. Omawiana jest struktura i dynamika tych grup: role pełnione przez poszczególnych członków, specjalizacja oraz outsourcing kluczowych usług (działalność np. fałszerzy dokumentów, informatyków, „bankierów cieni”). Słuchacze poznają praktykę czynności organów ścigania – procesowych, operacyjno-rozpoznawczych i procesowo-kryminalistycznych – w odniesieniu do realnych spraw. Całość uzupełniają studia przypadków, prowadzące krok po kroku od rozpoznania zagrożenia aż po rozbicie zorganizowanej struktury.

Zjazd 3 – Od miejsca zdarzenia do sali sądowej, czyli kryminalistyka i czynności procesowe

Trzeci zjazd poświęcony jest logice postępowania „od miejsca zdarzenia do sali sądowej”. Szczególną uwagę zwraca się na przesłuchanie jako kluczowe narzędzie dowodowe – omówione zostaje przygotowanie do przesłuchania, struktura zadawania pytań oraz analiza zachowań werbalnych i niewerbalnych, w tym w oparciu o doświadczenia z kursu FBI. Zajęcia obejmują także zasady przeprowadzania oględzin, zabezpieczania śladów i dokumentowania czynności procesowych. Uczestnicy poznają przebieg postępowania w sprawach o wykroczenia i przestępstwa, od pierwszych czynności na miejscu zdarzenia po przygotowanie materiału dla prokuratury, a także rolę biegłych i ekspertów-analityków podczas rozprawy sądowej.

Zjazd 4 – Analiza kryminalna i śledcza 2.0: dane, sieci, OSINT

Czwarty zjazd skupia się na nowoczesnej analizie kryminalnej i śledczej, rozumianej jako praca na danych, relacjach i wzorcach zachowań. Omawiane są podstawy i zaawansowane techniki analizy kryminalnej z wykorzystaniem specjalistycznego oprogramowania (m.in. IBM i2, Analyst’s Notebook oraz narzędzi wizualizacji powiązań). Analiza śledcza uzupełniana jest elementami psychologii śledczej: wzorce działania sprawców, profilowanie, analiza komunikacji. Istotną część zjazdu stanowi OSINT/WEBINT w pracy analityka – pozyskiwanie informacji z otwartych źródeł, social media intelligence, mapowanie relacji pomiędzy osobami i podmiotami. Zwieńczeniem jest warsztat, podczas którego słuchacze budują kompletny „obraz wywiadowczy” (intelligence picture) dla wybranej grupy przestępczej.

Zjazd 5 – Cyberprzestępczość i cyberrozpoznanie: od dark webu do infrastruktury krytycznej

Piąty zjazd przenosi punkt ciężkości do cyberprzestrzeni. Uczestnicy poznają zasady cyberbezpieczeństwa w ujęciu operacyjnym, w tym taktykę prowadzenia czynności dowodowych: od pozyskiwania logów po zabezpieczanie i analizę cyfrowych materiałów dowodowych. Omawiane są główne metodyki ataków hakerskich oraz możliwości ich wykrywania. Szczegółowo przedstawiane są zagadnienia związane z dark webem, szyfrowanymi komunikatorami (np. case SKY ECC), kryptowalutami i blockchainem, a także narzędziami OSINT/WEBINT wykorzystywanymi w cyberrozpoznaniu (takie jak Maltego, Social Network Harvester oraz rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji). Zjazd pokazuje również, jak zagrożenia hybrydowe w cyberprzestrzeni przekładają się na bezpieczeństwo infrastruktury krytycznej – zarówno w wymiarze IT, jak i OT.

Zjazd 6 – Pieniądz w ruchu. Przestępczość ekonomiczna, AML i pranie pieniędzy

Szósty zjazd poświęcony jest finansowemu wymiarowi przestępczości. Omawiane są modele i schematy działania w przestępczości gospodarczej i praniu pieniędzy, w tym karuzele VAT-owskie, złożone fraudy podatkowe i międzynarodowe konstrukcje wykorzystywane do ukrywania pochodzenia środków. Financial investigation przedstawiane jest jako narzędzie komplementarne wobec klasycznego śledztwa, umożliwiające uderzenie w zasoby ekonomiczne grup przestępczych. Szczegółowo analizowane są mechanizmy asset recovery oraz zabezpieczeń majątkowych na etapie operacji krajowych i międzynarodowych. Zjazd obejmuje także wykorzystanie narzędzi informatyki śledczej i OSINT w analizie finansowej oraz praktyczny warsztat, podczas którego uczestnicy „rozplątują” krok po kroku konkretny schemat prania pieniędzy.

Zjazd 7 – Bezpieczeństwo informacji, audyt IT i ciągłość działania

Siódmy zjazd dotyczy zarządzania bezpieczeństwem informacji i odpornością organizacji na incydenty w środowisku cyfrowym. Omawiane są standardy ISO 27001/27005, w tym analiza wpływu na działalność (BIA), budowa rejestru ryzyk oraz planowanie postępowania z ryzykiem. Słuchacze zapoznają się z zasadami bezpieczeństwa sieci komputerowych i ochrony infrastruktury krytycznej oraz OT, zwłaszcza w samorządach i instytucjach publicznych. Osobny blok poświęcony jest ochronie danych osobowych i RODO w systemach IT, obejmujący rejestry czynności przetwarzania, DPIA oraz dobór środków technicznych i organizacyjnych. Uczestnicy poznają metodykę audytu bezpieczeństwa IT w firmie lub urzędzie – od checklist i technik zbierania danych po raportowanie i rekomendacje – oraz podstawy testów penetracyjnych (Kali Linux, Nmap, Metasploit) wraz z zasadami profesjonalnego raportowania wyników.

Zjazd 8 – Walka o serca i umysły? Narracje w świecie zagrożeń hybrydowych – wojna kognitywna, brutalny ekstremizm, radykalizacja i terroryzm

Ósmy zjazd, o charakterze eksperckim, koncentruje się na „miękkim” wymiarze zagrożeń hybrydowych – wojnie informacyjnej i kognitywnej, procesach radykalizacji oraz terroryzmie. Omawiane są kluczowe pojęcia i modele wojny informacyjnej oraz kognitywnej, a także ich związki z przestępczością zorganizowaną i bezpieczeństwem państwa. Uczestnicy analizują procesy radykalizacji i brutalnego ekstremizmu (zarówno dżihadystycznego, jak i skrajnie prawicowego) w kontekście środowiska informacyjnego, roli mediów społecznościowych, narracji spiskowych i polaryzacji. Przedstawiane są przykłady dezinformacji, propagandy i operacji psychologicznych prowadzonych przez aktorów państwowych i niepaństwowych w regionie MENA/SWANA i na wschodniej flance NATO, m.in. w sytuacjach kryzysów migracyjnych i konfliktów zbrojnych. Integralną częścią zjazdu jest warsztat, podczas którego słuchacze dokonują analizy narracyjnej wybranych kampanii (np. kryzys migracyjny, konflikt zbrojny) i projektują kontrnarracje oraz działania odpornościowe.

Zjazd 9 – Granice bez granic? Współpraca międzynarodowa i projekty transnarodowe

Dziewiąty zjazd ukazuje, jak w praktyce działa współpraca międzynarodowa w zwalczaniu przestępczości zorganizowanej i transgranicznej. Omawiana jest rola kluczowych instytucji i platform – Europolu, Interpolu, Frontexu, Eurojustu, CEPOL – oraz mechanizmy, za pomocą których służby różnych państw wymieniają informacje, planują i prowadzą wspólne operacje. Zjazd obejmuje także praktykę pracy delegowanych ekspertów krajowych, funkcjonowanie wspólnych zespołów dochodzeniowo-śledczych oraz specyfikę projektów międzynarodowych (np. Norway Grants, projekty UE). Uczestnicy zapoznają się z kwestiami standardów ochrony danych, etyki pracy analityka i śledczego w środowisku międzynarodowym oraz z dobrymi praktykami wypracowanymi w projektach typu „Synergia działania służb…”, „Security (No) Borders” i podobnych, pokazujących, jak budować trwałe i efektywne partnerstwa ponad granicami.

Zjazd 10 – Task Force HYBRID – gra symulacyjna i obrona projektów

Ostatni zjazd ma formę intensywnej gry symulacyjnej oraz prezentacji projektów końcowych. W ramach scenariusza „Task Force HYBRID” uczestnicy pracują nad zintegrowanym przypadkiem, obejmującym jednocześnie przestępczość zorganizowaną, cyberatak, pranie pieniędzy oraz operację informacyjno-kognitywną. Zespoły odtwarzają strukturę realnego środowiska bezpieczeństwa – analityków, komórek operacyjno-śledczych, służb granicznych, działów AML, zespołów cyberbezpieczeństwa i sztabów komunikacji kryzysowej – wspólnie projektując działania i środki reakcji. Elementem formalnego zaliczenia jest prezentacja i obrona projektów końcowych, w których słuchacze przedstawiają strategie przeciwdziałania zagrożeniom hybrydowym przygotowane dla wybranych instytucji lub organizacji. Zjazd kończy się podsumowaniem zdobytych kompetencji oraz omówieniem możliwych ścieżek rozwoju zawodowego – od analityka kryminalnego i eksperta AML, przez specjalistę cyberbezpieczeństwa i doradcę ds. bezpieczeństwa, po pracę w strukturach i projektach międzynarodowych.

Czas trwania:            2 semestry / 10 zjazdów

Godziny:                     240

Forma realizacji:      offline (możliwość dołączenia online) – wykłady, ćwiczenia, warsztaty, analiza przypadków, praca projektowa

Daty:

Winter semester

1. 25-26 września
2. 16-17 października
3. 30-31 października
4. 13-14 listopada
5. 17-18 stycznia

Winter semester

1. 13-14  marca
2. 27-28 marca
3. 17-18 kwietnia
4. 7-8      maja
5. 5–6      czerwca

Godziny zajęć[1]:

• Sobota: 00-18.00
• Niedziela: 00-16.00

[1] Godziny mogą ulec niewielkim modyfikacjom w zależności od potrzeb organizacyjnych
i specyfiki grupy.