Profesor William Stern oczami dr Iwony Koczanowicz-Dehnel – rozdział z monografii „Wrocławska psychologia. Ludzie i idee”

Z radością informujemy o publikacji monografii „Wrocławska psychologia. Ludzie i idee”, wydanej w 2024 roku przez Wydawnictwo Rys. Redakcję naukową przygotowali dr hab. Jolanta Kowal, prof. UWr, oraz Kiriakos Chatzipentidis, ukazując bogactwo historii psychologii we Wrocławiu i oddając hołd wybitnym uczonym, którzy ją tworzyli.

Jednym z ciekawszych rozdziałów tej publikacji jest tekst autorstwa dr Iwony Koczanowicz-Dehnel współpracującej z Wyższą Szkołą Kształcenia Zawodowego, zatytułowany „William Stern – od psychologii różnicowej do personalizmu krytycznego”. Autorka przedstawia profesora Williama Sterna – wybitnego niemieckiego psychologa i filozofa – jako jednego z kluczowych twórców nowoczesnej psychologii. Jego 19-letnia praca badawcza na Uniwersytecie Wrocławskim miała ogromny wpływ na rozwój nauk psychologicznych w Europie, a jego dziedzictwo pozostaje aktualne do dziś.

Kariera akademicka i fundamenty psychologii różnicowej

Profesor William Stern (1871–1938) w 1907 roku jako jeden z pierwszych naukowców został mianowany profesorem filozofii, psychologii i pedagogiki na Uniwersytecie Wrocławskim. Zreformował podejście do psychologii akademickiej, odchodząc od redukcjonistycznych ujęć na rzecz bardziej całościowego i humanistycznego spojrzenia na człowieka.

W centrum jego badań znajdowała się psychologia różnicowa – nurt koncentrujący się na analizie indywidualnych cech i zdolności człowieka. Profesor Stern postulował rozwój psychologii stosowanej, którą podzielił na dwie odrębne gałęzie:

• Psychognostykę – zajmującą się poznaniem różnorodności psychicznej jednostek.
• Psychotechnikę – wykorzystującą tę wiedzę do praktycznych działań, m.in. w edukacji czy doradztwie zawodowym.

Dzięki badaniom nad inteligencją profesor Stern opracował formułę ilorazu inteligencji (IQ), która do dziś znajduje zastosowanie w psychologii diagnostycznej. Był również prekursorem metody psychograficznej, czyli analizy indywidualnych przypadków, co zbliżyło psychologię do praktyki klinicznej i pedagogicznej.

Personalizm krytyczny – filozofia osoby

Równolegle z pracą badawczą profesor Stern rozwijał nowatorski program filozoficzny – personalizm krytyczny. W jego ujęciu człowiek to osoba – spójna, złożona całość, której nie da się zredukować do poszczególnych funkcji psychicznych. Sprzeciwiał się ujęciom fragmentarycznym i błędom redukcjonistycznym (np. błędowi mereologicznemu), poszukując teorii integrującej wiedzę o człowieku.

Personalizm krytyczny stanowił ramy teoretyczne dla jego koncepcji osobowości i stanowił próbę połączenia różnych nurtów w naukach o człowieku – od biologii przez psychologię aż po filozofię. Profesor Stern był przekonany, że tylko takie całościowe podejście pozwala zrozumieć złożoność ludzkiej natury.

Dziedzictwo, które trwa

Rozdział autorstwa dr Iwony Koczanowicz-Dehnel to wnikliwa i erudycyjna analiza dorobku profesora Williama Sterna – uczonego, którego idee miały ogromny wpływ na międzynarodowy rozwój psychologii. Jego praca we Wrocławiu przyczyniła się nie tylko do ugruntowania pozycji miasta jako ważnego ośrodka naukowego, ale także do kształtowania współczesnych standardów badań nad osobowością, inteligencją i wychowaniem.

Zachęcamy do sięgnięcia po ten rozdział, by lepiej zrozumieć, jak naukowe idee profesora Sterna wciąż oddziałują na myślenie o człowieku – zarówno w psychologii jak i w pedagogice czy filozofii.