Udział prof. Timo Hellenberga w North Star Forum

3 września 2026 roku w Władysławowie odbyło się inauguracyjne North Star Forum – wydarzenie skupiające ekspertów, analityków oraz przedstawicieli instytucji publicznych i biznesu wokół tematyki zmieniającego się środowiska geopolitycznego, gospodarczego i bezpieczeństwa w Europie Północnej i regionie Morza Bałtyckiego.

W wydarzeniu wziął udział dr Timo Hellenberg, prezes Hellenberg International Oy oraz Profesor Wizytujący Wyższej Szkoły Kształcenia Zawodowego.

North Star Forum ma na celu wzmocnienie praktycznej współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa między krajami nordyckimi, Polską, państwami bałtyckimi i Niemcami, ze szczególnym uwzględnieniem bezpieczeństwa regionalnego, infrastruktury krytycznej, odporności gospodarczej, nowych technologii oraz wiarygodnej obronności. Forum wpisuje się także w rozwijającą się sieć współpracy regionalnej, obejmującą Narva Security Forum oraz Vilnius Security Forum.

W swoim wystąpieniu dr Hellenberg odniósł się do ogólnej sytuacji bezpieczeństwa w regionie Morza Bałtyckiego, działań Rosji w okresie poprzedzającym wrześniowe wybory do Dumy Państwowej w 2026 roku, wojny w Ukrainie oraz strategicznych wyborów stojących przed Rosją, Ukrainą i państwami europejskimi.

Centralnym punktem wystąpienia było stwierdzenie, że dyskusja o bezpieczeństwie europejskim nie powinna koncentrować się wyłącznie na pytaniu, kiedy Rosja mogłaby przeprowadzić konwencjonalny atak zbrojny na NATO. Rosja niekoniecznie potrzebuje pełnoskalowej inwazji, by stanowić wyzwanie dla Sojuszu – zamiast tego Moskwa może działać w pobliżu progu obrony zbiorowej poprzez sabotaż, operacje cybernetyczne, ataki na infrastrukturę krytyczną, incydenty graniczne, prowokacje morskie, drony, działania pośrednie i inne celowo niejednoznaczne formy nacisku.

Dr Hellenberg podkreślił, że terminologia opisująca te zagrożenia ma znaczenie – coraz szersze pojęcie „wojny hybrydowej” nie powinno przesłaniać rzeczywistej natury wrogich działań: sabotaż pozostaje sabotażem, szpiegostwo szpiegostwem, a zbrojna prowokacja zbrojną prowokacją, nawet jeśli prowadzona jest rękami pośredników, a nie sił w mundurach.

Szczególny nacisk położono na konieczność przejścia europejskich zdolności przygotowawczych od odporności do zdolności przeciwstawiania się zagrożeniom. Odporność pozostaje niezbędna, jednak kraje pierwszej linii muszą również posiadać zdolność uniemożliwienia przeciwnikowi osiągnięcia celów politycznych, społecznych czy operacyjnych poprzez działania destabilizujące. Wymaga to wspólnej świadomości sytuacyjnej oraz zdolności do wspólnego działania od pierwszych minut niejednoznacznego kryzysu ze strony władz lokalnych, policji, służb ratowniczych, straży granicznej, sił obronnych, służb wywiadowczych oraz operatorów infrastruktury krytycznej.

Odnosząc się do sytuacji w Ukrainie, dr Hellenberg wskazał, że latem 2026 roku wojna weszła w nowy, coraz trudniejszy do przewidzenia cykl eskalacji. Przy braku realnych negocjacji oraz narastającym wyniszczeniu militarnym, gospodarczym i strategicznym rośnie ryzyko szerszej konfrontacji i błędnej kalkulacji strategicznej. Zjawisko to określił mianem „pułapki eskalacji” – sytuacji, w której jedna ze stron zakłada, że przewaga militarna lub stopniowo narastająca presja skłoni przeciwnika do ustępstw, podczas gdy sama eskalacja wywołuje reakcje i konsekwencje coraz trudniejsze do kontrolowania.

Dla Finlandii, Polski i państw bałtyckich kluczowe pytanie strategiczne nie dotyczy więc wyłącznie tego, co Rosja zamierza zrobić dalej, lecz tego, jak region może przygotować się na narastającą presję militarną, gospodarczą i polityczną oraz jej przeciwdziałać. Celem praktycznym powinno być rozwijanie zdolności nie tylko do wchłaniania i odbudowy po wrogiej presji, lecz także do aktywnego odstraszania, wytrzymywania i przeciwstawiania się przymusowi oraz wrogim wpływom.

Udział w North Star Forum wpisuje się w szerszy cel wzmacniania współpracy między ekspertami i instytucjami zajmującymi się bezpieczeństwem regionu Morza Bałtyckiego oraz rozwijania forum jako części powstającej sieci łączącej North Star Forum, Narva Security Forum i Vilnius Security Forum.