Relacja z konferencji “Przemoc domowa w Polsce. Między teorią a praktyką”
W dniu 18 czerwca 2026 roku Wyższa Szkoła Kształcenia Zawodowego we Wrocławiu stała się centrum międzynarodowej debaty naukowej i eksperckiej nad jednym z najtrudniejszych wyzwań współczesnego społeczeństwa. Druga edycja Międzynarodowej Konferencji Naukowej „Przemoc domowa w Polsce. Między teorią a praktyką”, zorganizowana w formule on-line, przyciągnęła rekordową liczbę uczestników. Połączyła jednocześnie wybitnych badaczy z całego świata, praktyków systemowych, przedstawicieli organów ścigania, wymiaru sprawiedliwości oraz organizacji pozarządowych.
Wydarzenie stanowiło bezpośrednią kontynuację udanego projektu zainicjowanego w 2025 roku i ugruntowało pozycję WSKZ jako wiodącego ośrodka akademickiego rozwijającego interdyscyplinarny nurt refleksji nad uwarunkowaniami przemocy domowej oraz efektywnością mechanizmów pomocowych i prawnych.
Ranga międzynarodowa i znamienite patronaty
Wysoki poziom merytoryczny oraz doniosłość społeczna konferencji znalazły odzwierciedlenie w prestiżowych patronatach. Wydarzenie zostało objęte Patronatem Honorowym Rzecznika Praw Obywatelskich, Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę oraz otrzymało patronat Dyrektora Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom. Wśród patronów medialnych znalazły się kluczowe “Prawo i Bezpieczeństwo”, czy “Pomorskie Studia Naukowe”.
Nad stroną naukową wydarzenia czuwał międzynarodowy Komitet Naukowy, w skład którego weszli m.in..:
- prof. Duman Aitmagambetov i prof. Natalia Kalashnikova (Kazachstan);
- prof. Olga Borisova (Bułgaria);
- dr doc. Nikola Abramović (Czarnogóra);
- dr Olena Kravchenko (Ukraina).
Wśród ekspertów znaleźli się także liczni wybitni reprezentanci polskich uczelni i instytucji, na czele z prof. dr hab. Ewą Guzik-Makaruk (Akademia Policji w Szczytnie) oraz przedstawicielami WSKZ:
- prorektor dr hab. Ireną Malinowską, prof. WSKZ;
- dr. Januszem Brykiem, prof. WSKZ.
Rekordowa frekwencja – konferencja w liczbach
Zainteresowanie wydarzeniem przerosło najśmielsze oczekiwania organizatorów. W panelach dyskusyjnych za pośrednictwem platformy ClickMeeting wzięło udział łącznie 1381 zalogowanych osób. Szczegółowy podział frekwencji w poszczególnych blokach prezentował się następująco:
- Sesja plenarna: 448 uczestników.
- Panel 1 (Praktyka instytucjonalna): 455 uczestników.
- Panel 2 (Ujęcie społeczne i naukowe): 231 uczestników.
- Panel 3 (Świetle prawa i legislacja): 205 uczestników.
- Panel 4 (Ujęcie międzynarodowe – w jęz. angielskim): 42 uczestników.
Przebieg obrad: Cztery panele tematyczne
Po uroczystej sesji plenarnej uczestnicy przenieśli się do czterech równoległych paneli tematycznych, charakteryzujących się pełną komplementarnością treści.
Panel 1: Przemoc domowa w praktyce instytucjonalnej – wyzwania, procedury i doświadczenia
Moderator: mgr Tomasz Czaja. Dyskusja w tym panelu skupiła się na konfrontacji teorii naukowej z realiami działań na szczeblu lokalnym. Zaprezentowano najlepsze praktyki stosowane przez laureatów nagrody Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz jednostki terenowe, w tym:
- MOPS w Żarach;
- ROPS w Toruniu (program „Rodzina w centrum”);
- MOPS we Wrocławiu;
- MGOPS w Wieliczce;
- MOPS w Radomiu.
Przedstawicielki Uniwersytetu im. Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy przybliżyły tematykę treningu zastępowania agresji, a reprezentantki Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego omówiły terapię behawioralno-poznawczą w pracy ze sprawcami i ofiarami.
Ekspertka z Fundacji „Dajemy Dzieciom Siłę” omówiła standardy ochrony małoletnich w systemie współpracy międzyinstytucjonalnej. Istotnym elementem panelu były wystąpienia reprezentantów Eksperckiej Akademii Bezpieczeństwa WSKZ, prokuratury oraz sądu rejonowego, którzy nakreślili procedury zbierania dowodów i uprawnienia procesowe osób pokrzywdzonych w ramach procedury „Niebieskie Karty”. Wnioski zamknęło wystąpienie dyrektora MOPS wskazujące na bariery finansowe oraz postulat powołania wyspecjalizowanych zespołów ds. przemocy w strukturach Policji (na wzór Radomia).
Panel 2: Przemoc domowa jako problem społeczny i naukowy – ujęcie kryminologiczne, psychologiczne i socjologiczne
Moderatorka: mgr Marta Leśnikowska. Panel ten przyniósł fundamentalną diagnozę: współczesna przemoc drastycznie ewoluuje, wykraczając poza klasyczne definicje oparte na sile fizycznej. Obrady otworzył dr Janusz Bryk, prof. WSKZ, referatem na temat granic obrony koniecznej ofiar żyjących w chronicznym strachu. Prof. Marian Kopczewski naświetlił problematykę przemocy szkolnej jako kontekstu dla relacji rodzinnych.
Wyjątkowo mocno wybrzmiał wątek cyfryzacji przemocy – dr Daria Krzewniak scharakteryzowała zjawiska cyberstalkingu i deepfake’u, a dr Rafał Guzowski wprowadził pojęcie „Cyfrowego Panoptikonu”, opisując nadzór nad ofiarą przy użyciu Internetu Rzeczy i oprogramowania stalkerware.
Dr Renata Tarasiuk oraz mgr Alex Denes poddali analizie kulturowe aspekty przemocy mizoginicznej oraz homofobicznej (w perspektywie porównawczej Polski, Rosji i Tunezji). Przedstawiono również:
- nowatorskie podejścia do oceny wiarygodności ofiar w świetle Zasad Méndeza (Julia Liszewska);
- badania biograficzne kobiet w kryzysie (dr Joanna Żeromska-Charlińska);
- analizę „ciemnej liczby” przestępstw (Olga Chrabąszcz);
- rolę kobiet w budowie systemu ochrony (Dominik Chodkowski);
- perspektywę studentek Akademii Bialskiej im. Jana Pawła II nad niewidzialną przemocą psychiczną wobec dzieci.
Panel zamknęło wystąpienie moderatorki na temat stalkingu po rozstaniu jako przedłużenia kontroli sprawcy.
Panel 3: Przemoc domowa w świetle prawa – regulacje, ochrona ofiar i wyzwania legislacyjne
Moderatorem tej części był dr Łukasz Świerczewski. Prawnicy, sędziowie i badacze dokonali w niej krytycznej oceny skuteczności obowiązujących norm normatywnych.
Dr Magdalena Debita (WSKZ) połączyła perspektywę prawa i medycyny, a mec. Dorota Seweryn-Stawarz (NGO) omówiła bariery proceduralne i ryzyko wtórnej wiktymizacji. Analiza akt sądowych przedstawiona przez dr Agnieszkę Jaroszewicz obnażyła problem osamotnienia ofiar w systemie prawnym ze względu na brak profesjonalnego pełnomocnika.
Gorącą dyskusję wywołał temat natychmiastowego nakazu opuszczenia lokalu przez sprawcę. Prelegentki z Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie oraz sędzia Sądu Rejonowego w Częstochowie zderzyli cele prewencyjne tego środka z niepokojącą praktyką jego instrumentalnego nadużywania w prywatnych konfliktach majątkowych i rozwodowych.
Zwrócono też uwagę na potrzebę odciążenia kuratorów sądowych z biurokracji oraz na zjawisko ucieczki osób skrzywdzonych do internetowych grup e-wsparcia z lęku przed machiną urzędową (Katarzyna Stobiecka). Przedstawicielka Akademii Wymiaru Sprawiedliwości wezwała do pilnej odpowiedzi legislacyjnej na zagrożenia generowane przez sztuczną inteligencję wobec małoletnich.
Panel 4: Domestic Violence in an International Perspective (język angielski)
Moderatorka: dr Milena Zajkowska. Międzynarodowa sekcja konferencji dowiodła, że choć konteksty kulturowe i ustrojowe bywają różne, mechanizmy przemocy mają charakter uniwersalny. Badaczki ze Słowacji (mgr Viktória Zupková, mgr Petra Kurtanská, dr Michal Imrovič, Sára Danielová, Katarína Švrčková, Jana Levická) zaprezentowały analizy dotyczące rozbieżności proceduralnych między policją a pracownikami socjalnymi oraz normalizacji przemocy symbolicznej i seksizmu w mediach społecznościowych.
Wyjątkowo cenne było wystąpienie dr. Timo Hellenberga, który porównał wieloagencyjne modele ochrony w Finlandii (system MARAK, traktowanie przemocy jako zagrożenia bezpieczeństwa państwa) oraz w Estonii (zaawansowane systemy cyfrowej wymiany informacji między służbami). Dr Süheyla Ayfer Arslan opisała kluczową rolę medycyny sądowej i precyzyjnego języka klinicznego w dokumentowaniu niewidocznych śladów przemocy. Ewolucję narracji medialnych w kinematografii tureckiej omówił dr Ramazan Arslan.
Ponadto Assel Ishanova zarysowała wielkie reformy prawa karnego w Kazachstanie (przejście na model wykrywania przestępstw z urzędu), dr Olena Kravchenko zanalizowała ambiwalentny charakter TikToka i Instagrama w ujawnianiu traum, a moderatorka dr Milena Zajkowska przełamała tabu kulturowe, omawiając problematykę przemocy matek wobec dzieci przez pryzmat polskiego mitu „Matki Polki”.
Synteza Naukowa i Kluczowe Wnioski
Intensywne obrady pozwoliły na sformułowanie czterech głównych wniosków definiujących współczesną mapę drogową walki z przemocą domową:
- Cyfrowa transformacja zjawiska: Przemoc przeniosła się do sieci i systemów Smart Home. Cyberstalking, stalkerware i szantaż przy użyciu AI tworzą zintegrowany model kontroli technologiczno-ekonomicznej, trwający często długo po formalnym rozstaniu (kontinuum przemocy).
- Konieczność nowego paradygmatu oceny ofiary: Współczesna nauka (np. Zasady Méndeza) jednoznacznie wskazuje, że niespójności w zeznaniach, bierność czy agresja zwrotna to mechanizmy obronne i skutek traumy, a nie dowód na brak wiarygodności pokrzywdzonego.
- Identyfikacja barier strukturalnych: Polski system pilnie wymaga dofinansowania, systemowego przeciwdziałania wypaleniu zawodowemu pracowników socjalnych oraz zredukowania biurokracji u kuratorów.
- Ciemna liczba i filtry kulturowe: Stereotypy płciowe i społeczne (mizoginia, homofobia, mity narodowe) skutecznie maskują akty agresji i zniechęcają ofiary do kontaktu z oficjalnymi instytucjami, tworząc ogromną, niezarejestrowaną przestrzeń krzywdy.
Zachęcamy do zapoznania się z pełnym tekstem pokonferencyjnego raportu naukowego.
Prezentujemy księgę abstraktów.
Rekomendacje Pokonferencyjne (Postulaty de lege ferenda)
Konferencja zakończyła się wypracowaniem konkretnych rekomendacji o charakterze wdrożeniowym:
- Aktualizacja procedury „Niebieskie Karty” o obowiązkowe komponenty diagnozujące przemoc cyfrową i technologiczną.
- Edukacja prawnicza oparta na psychologii traumy – wprowadzenie obowiązkowych szkoleń z zakresu wiktymologii i psychologii dla sędziów, prokuratorów i funkcjonariuszy Policji, aby zapobiegać wtórnej wiktymizacji.
- Dostosowanie legislacji do ery AI – pilne podjęcie prac nad regulacjami prawnymi penalizującymi nowe formy agresji technologicznej generowanej przez sztuczną inteligencję.
Komitet organizacyjny stanowili:
- mgr Tomasz Czaja, przewodniczący komitetu organizacyjnego;
- dr Rafał Guzowski – z-ca przewodniczącego komitetu organizacyjnego;
- mgr Marta Leśnikowska – sekretarz komitetu organizacyjnego;
- dr Milena Zajkowska – członek komitetu organizacyjnego;
- dr Łukasz Świerczewski – członek komitetu organizacyjnego;
- mgr Agnieszka Zaranek – członek komitetu organizacyjnego.